Nikolai Rimsky-Korsakov
На царёвом угощеньи. Aan het feestmaal van de tsaar.
Съешь один калач крупичатый, Eet één tarwebroodje van fijn meel,
По другом горит душа; en je ziel hunkert naar een tweede;
Съешь другой, во рту рассыпчатый, Eet een tweede, kruimelend in de mond,
Третий вон нейдёт с ума. en de derde gaat je niet uit het hoofd.
Ну, скажите, господа; Welnu, vertel eens, heren;
Вы всё видите всегда, jullie die alles altijd zien,
Вы нашли ль середь скитаний vonden jullie tijdens jullie zwerftochten
Град славней Тмутаракани? een stad roemrijker dan Tmoetarakan?
Съешь один калач крупичатый, Eet één tarwebroodje van fijn meel,
По другом горит душа; en je ziel hunkert naar een tweede;
Съешь другой, во рту рассыпчатый, Eet een tweede, kruimelend in de mond,
Третий вон нейдёт с ума. en de derde gaat je niet uit het hoofd.
Под печи у нас муравленый, Onze ovenvloeren zijn geglazuurd,
Кади чиста серебра, de vaten van zuiver zilver,
Моем их сытой медвяною, we wassen ze met honingmede,
Не жалеючи добра. zonder ons goed te sparen.
Просим милости-прощенья Wij smeken om genade en vergiffenis
На царёвом угощеньи. aan het feestmaal van de tsaar.
Выпьешь чару мёду старого, Drink een beker oude mede,
По другой горит душа; en je ziel hunkert naar een tweede;
А другую выпьешь ярого, en een tweede beker van het sterke gebrouwsel,
Третья вон нейдёт с ума! en de derde gaat je niet uit het hoofd!
Ну, скажите, господа, Welnu, vertel eens, heren,
Вы всё видите всегда, jullie die alles altijd zien,
Вы нашли ль середь скитаний vonden jullie tijdens jullie zwerftochten
Град славней Тмутаракани? een stad roemrijker dan Tmoetarakan?
Выпьешь чару мёду старого, Drink een beker oude mede,
По другой горит душа; en je ziel hunkert naar een tweede;
А другую выпьешь ярого, en een tweede beker van het sterke gebrouwsel,
Третья вон нейдёт с ума! en de derde gaat je niet uit het hoofd!
Погреба, чтоб мёд не затхнулся, Onze kelders, opdat de mede niet muf wordt,
На столбах у нас стоят; staan hoog op onze pilaren;
Ветры буйные подведены, de wilde winden zijn erheen geleid,
Бочки на цепях висят. en de vaten hangen aan kettingen.
Ну, скажите, господа, Welnu, vertel eens, heren,
Вы всё видите всегда, jullie die alles altijd zien,
Вы нашли ль середь скитаний vonden jullie tijdens jullie zwerftochten
Град славней Тмутаракани? een stad roemrijker dan Tmoetarakan?
Дунут воздухи по погрёбу, De winden waaien door de kelder,
Бочки с медом всколыхнув, en doen de medevaten schommelen,
Загогочут, словно гоголи, en ze gakken als wilde eenden,
С тихих заводей вспорхнув. opgeschrikt uit de stille binnenwateren.
Вы нашли ль середь скитаний vonden jullie tijdens jullie zwerftochten
Град славней Тмутаракани? een stad roemrijker dan Tmoetarakan?
Благодарствуй, Царь Салтан! Wij danken u, Tsaar Saltan!
Всяк из нас и сыт, и пьян. Ieder van ons is verzadigd en dronken.
Всем расскажем, всяк узнает, We zullen het iedereen vertellen, allen zullen weten
Как Салтан гостей встречает. hoe Saltan zijn gasten onthaalt.
Всяк из нас и сыт, и пьян, Ieder van ons is verzadigd en dronken,
Благодарствуй, Царь Салтан! wij danken u, Tsaar Saltan!
Эй вы, гости, господа! Hé daar, gasten, heren!
Долго ль ездили, куда? Reisden jullie lang, en waarheen?
Ладно ль за морем, аль худо? Gaat het goed over zee, of slecht?
И какое в свете чудо? en welk wonder is er in de wereld?
Обо всём дадим ответ. Op alles geven wij antwoord.
Мы объездили весь свет. Wij hebben de hele wereld doorkruist.
За морем житьё не худо. Het leven over zee is niet slecht.
В свете ж вот какое чудо: En zie wat voor wonder er in de wereld is:
В море остров был крутой, In de zee lag een steil eiland,
Непривольный и пустой, kaal en verlaten,
Он лежал пустой равниной, het lag als een lege vlakte,
Рос на нём дубок единый. één enkele jonge eik groeide erop.
А теперь стоит на нём Maar nu staat erop
Город новый со дворцом, een nieuwe stad met een paleis,
С теремами и садами, met torens en met tuinen,
С златоглавыми церквами. met goudkoepelige kerken.
А сидит в нём князь Гвидон, En vorst Gvidon zetelt daar,
Он прислал тебе поклон. hij zendt u zijn groet.
Если только жив я буду, Als ik maar in leven blijf,
Поплыву дивиться чуду, vaar ik uit om dit wonder te bewonderen,
Чудный остров навещу, bezoek ik dat wonderbare eiland,
У Гвидона погощу. en ben ik te gast bij Gvidon.
Вот не ведали мы лиха! Daar hebben we nooit narigheid van gekend!
Выручай же, Повариха! Help ons dan, Kokkin!
Нам нельзя его пустить Wij mogen hem niet laten gaan
Чудный остров навестить. om dat wonderbare eiland te bezoeken.
Уж диковина! Ну, право! Wat een wonder! Nou, heus!
Ходит же пустая слава! Wat een loos gerucht doet de ronde!
Остров на море стоит, Een eiland ligt op de zee,
Град на острове лежит! een stad ligt op het eiland!
Знайте, вот что не безделка: Weet, dit is geen kleinigheid:
Дом хрустальный, в доме белка. een kristallen huis, en daarin een eekhoorn.
Ты, голубка, погоди, Jij, duifje, wacht eens even,
Речь об этом впереди. het verhaal daarover komt nog.
Ай! Au!
Ах, проклятый! Ach, het vervloekte beest!
Что с тобой? Wat is er met je?
От шмелей здесь нет покою; Er is hier geen rust voor de hommels;
Вот ужалил в бровь, как раз. het stak me net precies in de wenkbrauw.
Хорошо, что в бровь, не в глаз! Maar goed dat het de wenkbrauw was, niet het oog!
В граде белка есть ручная, In de stad is een tamme eekhoorn,
Да затейница какая! en wat een vindingrijk beestje!
Белка песенки поёт De eekhoorn zingt zijn liedjes
И орешки всё грызёт, en knaagt aldoor aan nootjes,
Да орешки не простые, maar de nootjes zijn geen gewone nootjes,
Всё скорлупки золотые, alle met gouden schilletjes,
Ядра – чистый изумруд. de pitten zuiver smaragd.
Слуги белку стерегут, Bedienden bewaken de eekhoorn,
Из скорлупок льют монету uit de schilletjes gieten ze munten
Да пускают в ход по свету; en brengen ze in omloop over de wereld;
Девки сыплют изумруд de meisjes scheppen het smaragd
В кладовые, да под спуд. in de voorraadkamers, veilig weggeborgen.
Ну, коль только жив я буду, Welnu, als ik maar in leven blijf,
Поплыву дивиться чуду, vaar ik uit om dit wonder te bewonderen,
Чудный остров навещу, bezoek ik dat wonderbare eiland,
У Гвидона погощу. en ben ik te gast bij Gvidon.
Вот не ведали мы лиха! Daar hebben we nooit narigheid van gekend!
Выручай скорей, Ткачиха! Help ons gauw, Weefster!
Что тут дивного? Ну, вот: Wat is daar wonderbaars aan? Nou, kijk:
Белка камушки грызёт!... een eekhoorn die steentjes knaagt!...
В свете есть иное диво: In de wereld is er een ander wonder:
Море вздуется бурливо, de zee zwelt woelig op,
И на брег с волной морской en op de oever met de zeegolf
Выйдут витязи толпой. treden ridders in een drom naar voren.
Ты, родная, погоди, Jij, m'n beste, wacht eens even,
Речь об этом впереди. het verhaal daarover komt nog.
Ай! Au!
Ах, проклятый! Ach, het vervloekte beest!
Что с тобой? Wat is er met je?
От шмелей здесь нет покою, Er is hier geen rust voor de hommels,
Вишь ужалил в бровь как раз! kijk, het stak me net precies in de wenkbrauw!
Хорошо, что в бровь, не в глаз! Maar goed dat het de wenkbrauw was, niet het oog!
И такое есть там диво: En daar is zulk een wonder:
Море вздуется бурливо, de zee zwelt woelig op,
Закипит, подымет вой, het kookt op en heft een gehuil aan,
Хлынет на берег пустой, het stort over de lege oever,
Расплеснётся в шумном беге, het spat uiteen in een luidruchtige loop,
И останутся на бреге en op de oever blijven achter
Тридцать три богатыря, drieëndertig machtige helden,
В чешуе, как жар горя, in schubbenharnas, gloeiend als vuur,
Все красавцы молодые, allen knappe jongemannen,
Великаны удалые, dappere reuzen stuk voor stuk,
Все равны, как на подбор; allen gelijk, als uitgekozen;
С ними дядька Черномор. en met hen oude Tsjernomor.
Подивиться надо чуду: Men moet dit wonder gaan bewonderen:
Коли только жив я буду, als ik maar in leven blijf,
Чудный остров навещу, bezoek ik dat wonderbare eiland,
У Гвидона погощу. en ben ik te gast bij Gvidon.
Ну, Ткачиха с Поварихой, Welnu, Weefster en Kokkin samen,
Коль поедет, будет лихо; als hij vertrekt, zwaait er wat;
Нам нельзя его пустить wij mogen hem niet laten gaan
Чудный остров навестить. om dat wonderbare eiland te bezoeken.
Вот-то не было докуки! Daar hadden we nog nooit last van!
Это Лебеди ведь штуки. Dit zijn immers de streken van de Zwaan.
И какой-то князь Гвидон! En een of andere vorst Gvidon!
И откуда взялся он? En waar is hij vandaan gekomen?
Царь пойдёт бродить по свету, De tsaar gaat de wereld rondzwerven,
Точно дома дела нету. alsof er thuis niets te doen is.
Что ж я? Царь или дитя? Wat ben ik dan? Een tsaar of een kind?
Рассержуся не шутя! Ik word boos, en geen grapje!
Завтра ж еду! Morgen vertrek ik!
Что ребёнок! Wat een kind!
Право, точно из пелёнок. Heus, net uit de luiers.
Уж нашли чем удивить! Mooie zaak om je over te verbazen!
Слушать-то, себя срамить! Er zelfs naar luisteren is jezelf te schande maken!
В свете есть такие ль дива? Zijn er zulke wonderen in de wereld?
Вот идёт молва правдива: Hier gaat een waarachtig gerucht:
За морем царевна есть, Over zee is een prinses,
Что не можно глаз отвесть, van wie je je ogen niet kunt afwenden,
Днём свет божий затмевает, overdag verduistert zij Gods eigen licht,
Ночью землю освещает; 's nachts verlicht zij de aarde;
Месяц под косой блестит, een maan glanst onder haar vlecht,
А на лбу звезда горит, en op haar voorhoofd brandt een ster,
А сама-то величава, en zij zelf is majestueus,
Выступает, словно пава. zij schrijdt voort als een pauwin.
А как речь-то говорит, En als zij haar woorden spreekt,
Словно реченька журчит... is het als een beekje dat murmelt...
Ай! Au!
Ай! помогите, ради бога! Au! help me, in godsnaam!
Люди! Mensen!
Эй, сюда! Hé, hierheen!
Тревога! Alarm!
Караул! Help! Bewakers!
Лови, лови! Vang hem, vang hem!
Да дави его, дави! En plet hem, plet hem!
Эй, смотри, пожди немножко, Hé, kijk uit, wacht even,
Погоди! Держи окошко! Wacht! Hou het raampje in de gaten!
Вы смотрите, чтоб пострел Let goed op, dat de deugniet
В море так не улетел. niet zomaar de zee op vliegt.
Здесь, сюда! Беги скорее! Hier, hierheen! Ren, sneller!
Топором его, злодея! Met de bijl erop, die schurk!
Ах ты, боже! Он как раз Ach, hemel! Hij heeft net
Ей ужалил правый глаз. haar in het rechteroog gestoken.
Как старуха побледнела, Wat is het oudje bleek geworden,
Видно, навек окривела! vast voorgoed aan één oog blind!
Стража тоже хороша, Mooie bewaking, dat ook,
Спит, топорики держа. slaapt met hun bijltjes in de hand.
Шмель посмел накуралесить. De hommel durfde zo'n kabaal te maken.
Стражу всю сейчас повесить! Hang de hele wacht op staande voet op!
Всех шмелей от этих пор Voortaan geen enkele hommel meer
Не пускать на царский двор. tot het koninklijke hof toelaten.
Мы шмеля возьмём живьём, Wij vangen de hommel levend,
Крылья все пооторвём. en trekken al zijn vleugels eraf.
Всенародно обезглавим, Wij onthoofden hem in het openbaar,
А вдобавок и раздавим. en bovendien pletten we hem ook nog.
Всех шмелей от этих пор Voortaan geen enkele hommel meer
Не пускать на царский двор. tot het koninklijke hof toelaten.
Без пощады всех повесить! Hang ze allemaal op zonder genade!
Шмель так мог накуралесить! Dat een hommel zo'n kabaal kon maken!