Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Камо от грехов утаюся! Waarheen zal ik voor mijn zonden vluchten!
Ужасеся мир зрящя, злая творящу ми; De wereld zal ontzetten, ziende het kwaad dat ik bedrijf;
Исцели душевные страсти Genees de hartstochten van mijn ziel
И избави мя от ада пленения: en verlos mij uit de gevangenschap van de hel:
Судища грозного ужасаюся. Ik vrees het vreselijke oordeel.
Камо от грехов утаюся! Waarheen zal ik voor mijn zonden vluchten!
Ужасеся мир зрящя, злая творящу ми; De wereld zal ontzetten, ziende het kwaad dat ik bedrijf;
Исцели душевные страсти Genees de hartstochten van mijn ziel
И избави мя от ада пленения: en verlos mij uit de gevangenschap van de hel:
Судища грозного ужасаюся. Ik vrees het vreselijke oordeel.
Довольно, братья, потрудились богу, Genoeg, broeders, wij hebben voor God gezwoegd,
Мы человеки, плоть изнурена. Wij zijn maar mensen, het vlees is uitgeput.
Соизволяет государь и пищу нам De vorst verwaardigt zich ons ook spijs te schenken
Принять от щедрых рук его. te ontvangen uit zijn milde handen.
Великому царю вовеки слава и слава! De grote tsaar zij in eeuwigheid glorie en glorie!
Великому царю во веки слава! De grote tsaar zij glorie tot in alle eeuwen!
Он любит верных слуг своих. Hij heeft zijn trouwe dienaren lief.
Как мать родимая, он чад своих блюдёт. Als een liefdevolle moeder waakt hij over zijn kinderen.
Как солнце в небеси, Als de zon in de hemel,
Свет свой на нас он льёт! stort hij zijn licht over ons uit!
Неподалёку царь в молитве пребывает, Niet ver van hier verwijlt de tsaar in gebed,
Слезами тяжкими он грудь свою крушит. met zware tranen slaat hij zich op de borst.
Покой его не возмущайте, братья, Verstoor zijn rust niet, broeders,
В хоромы дальние пойдём, пойдём. laten wij naar de verre vertrekken gaan, laten wij gaan.
Идём скорей, Laten wij snel gaan,
Но бражничать не грех. maar feesten en drinken is geen zonde.
Идём скорей, скорей. Laten wij snel gaan, snel.
Остановитесь... Я от государя! Houd halt!... Ik kom namens de vorst!
К нам из Москвы примчался молодец; Een jongeman is uit Moskou naar ons toe gesneld;
Он земщины заклятый враг душой, in zijn hart is hij een gezworen vijand van de zemstvo,
И царь его принять соизволяет en de tsaar verwaardigt zich hem op te nemen
В опричники. in de opritsjniki.
В опричники? In de opritsjniki?
Откуда взялся, Waar is hij vandaan gekomen,
Отколь слетел он, соколик удалой? vanwaar kwam hij neergestreken, die stoutmoedige jonge valk?
Тебе велит он, князь, Hij beveelt u, vorst,
Принять присягу и приласкать его! zijn eed af te nemen en hem genadig te ontvangen!
Прозвание его? Zijn naam?
Андрей Морозов! Andrej Morozov!
Морозов!... Федя, ты смеёшься надо мной? Morozov!... Fedja, drijf je de spot met mij?
Сын лютого врага, сын гордого Андрея, De zoon van een grimmige vijand, de zoon van de trotse Andrej,
Сын ненавистника и рода моего, de zoon van de hater van mij en heel mijn geslacht,
И самого меня... Кому поклялся en van mijzelf... Hij op wie ik zwoer
Я мстить за горькие обиды, wraak te nemen voor bittere krenkingen,
В опричники идёт! Послушай, Федя: treedt toe tot de opritsjniki! Luister, Fedja:
Беги скорей к царю, ему поведай, Snel je naar de tsaar, vertel hem,
Что враг Морозов мне, dat Morozov mijn vijand is,
Что верного раба нельзя обидеть, dat men een trouwe dienaar geen onrecht mag aandoen,
Нельзя обидеть милостью к врагу. geen onrecht door genade jegens zijn vijand te tonen.
Иль нет, постой... Of nee, wacht...
Забудь свою обиду. Vergeet je grief.
В гробу твой враг. Не виноват же сын, Je vijand ligt in het graf. De zoon treft toch geen schuld,
Что враждовал с отцом ты. voor de vete die jij met zijn vader had.
Да, ты прав, уж поздно: царь велел. Ja, je hebt gelijk, het is te laat: de tsaar heeft het bevolen.
Я приведу Морозова сюда Ik zal Morozov hierheen brengen
и буду зорко en ik zal scherp
Следить за ковами врагов Андрея. letten op de listen van Andrejs vijanden.
Веди ж скорее молодца, Breng dan snel de jongeman binnen,
Пусть клятву даст. laat hem de eed afleggen.
Не к лучшему ль устроила судьба? Heeft het lot dit niet ten goede beschikt?
Как знать, быть может на погибель Wie weet, misschien zijn eigen ondergang tegemoet
Идёт в опричники сын старого врага! treedt de zoon van mijn oude vijand toe tot de opritsjniki!
Ну, молодец опричник новый: Welaan, een flinke nieuwe opritsjnik:
И статный вид, и смелый взгляд. een fiere houding, en een vrijmoedige blik.
Ты, молодец, в опричники желаешь? Jij, kerel, wenst toe te treden tot de opritsjniki?
Неволя гонит или просит воля? Drijft dwang je, of vraagt je eigen wil erom?
Что скажет он? Wat zal hij zeggen?
Как перед богом, так перед тобой Zoals voor God, zo voor u
Души не постыжу грехом обмана. zal ik mijn ziel niet bezoedelen met de zonde van bedrog.
Неволею иду, но та неволя Onder dwang kom ik, maar die dwang
Во мне, как дух нечистый, поселилась. heeft zich in mij genesteld als een onreine geest.
Я не могу её ни заклинаньем, Ik kan haar niet, met geen bezwering,
Ни силой крестною изгнать, я не могу. noch met de kracht van het kruis, verdrijven; ik kan het niet.
Но ты скажи царю, скажи ему: Maar zeg de tsaar, zeg hem dit:
Неволя эта дарит слугу опричине вернее deze dwang schenkt de opritsjnina een trouwer dienaar
Его секир и псов надёжней; betrouwbaarder dan zijn bijlen en zijn honden;
Да, в жертву я несу к стопам его Ja, als offer leg ik aan zijn voeten neer
И жизнь, и счастье матери родимой. zowel het leven als het geluk van mijn eigen moeder.
Скажи же, князь, ему: неволя та Zeg hem dan, vorst: die dwang
Дарит слугу опричине верней всех псов его, schenkt de opritsjnina een dienaar trouwer dan al zijn honden,
Секир его надёжней. betrouwbaarder dan zijn bijlen.
Ах, всё в жертву я к ногам принёс его. Ach, alles heb ik als offer aan zijn voeten gelegd.
Да, жизнь и счастье я принёс к стопам его. Ja, leven en geluk heb ik aan zijn voeten gelegd.
Готов ли ты царю присягу дать? Ben je bereid de tsaar de eed te zweren?
Готов, скажи, как клясться должен я? Ik ben bereid; zeg mij, hoe moet ik zweren?
Постой, Морозов... Знаешь ли, Wacht, Morozov... Weet je wel,
Знаешь ли, что если weet je wel dat, als je
Обет нарушишь - с головой простись! de eed breekt, je dan afscheid neemt van je hoofd!
Всё знаю и на всё решился. Ik weet alles en ben tot alles vastbesloten.
Братья, пока обет даёт свой новобранец, Broeders, terwijl de nieuweling zijn eed aflegt,
Прикройте голову его ножами. bedek zijn hoofd met jullie messen.
Во имя господа и страшных сил его, In de naam van de Heer en zijn vreselijke machten,
Клянись, клянись, Андрей Морозов! Zweer, zweer, Andrej Morozov!
Во имя господа и страшных сил его, In de naam van de Heer en zijn vreselijke machten,
Клянись, клянись, Андрей Морозов! Zweer, zweer, Andrej Morozov!
Не только делом самому, иль словом, Niet alleen door eigen daad of door woord,
Но даже стороной, через других, maar zelfs zijdelings, via anderen,
Не помня хлеба-соли иль родства, geen acht slaand op gastvrijheid of bloedband,
Ни выручки, не разбирая пола, noch op bijstand, zonder onderscheid van geslacht,
Ни лет, кому бы не было из земских noch op leeftijd, aan niemand van de zemstvolieden ook maar
Во веки не служить, вовеки не дружить, - in eeuwigheid niet te dienen, in eeuwigheid niet te bevrienden, -
Ты поклянись. dat moet je zweren.
А мать моя, Наталья! Maar mijn moeder, en Natalja!
Ужели и от них мне отступиться? Moet ik werkelijk ook hen verzaken?
Для них лишь только я пришёл сюда. Het was alleen voor hen dat ik hierheen kwam.
Колеблется! Hij weifelt!
Ах, не губи себя, клянись! Ach, richt jezelf niet te gronde, zweer!
Во имя господа и страшных сил его, In de naam van de Heer en zijn vreselijke machten,
Клянись, клянись, Андрей Морозов! Zweer, zweer, Andrej Morozov!
Во имя господа и страшных сил его, In de naam van de Heer en zijn vreselijke machten,
Клянись, клянись, Андрей Морозов! Zweer, zweer, Andrej Morozov!
Во всякий час на лиходеев наших Op ieder uur, op onze boosdoeners
Не только доносить, какое зло niet alleen te verklikken welk kwaad
На нас они преступно замышляют, zij misdadig tegen ons beramen,
Но и подстерегать, maar ook op de loer te liggen,
Не скажут ли о замыслах лукавых: of zij hun arglistige plannen niet verraden:
И своды погреба, и тайна кельи, zowel de gewelven van de kelder als het geheim van de cel,
И поцелуй любовницы безумной, en de kus van een dolverliefde maitresse,
И наставленья матери родной. en de raadgevingen van de eigen moeder.
И поцелуй любовницы безумной, en de kus van een dolverliefde maitresse,
И наставленья матери родной. en de raadgevingen van de eigen moeder.
О, Господи, оставил ты меня O Heer, Gij hebt mij verlaten
Он плачет! Радостью полна душа моя, Hij weent! Mijn ziel is vol van vreugde,
В моих руках, Морозов, будешь ты. in mijn handen, Morozov, zul jij zijn.
Когда теперь, как девка, слёзы льёшь рекой, - Nu je, als een meisje, tranen met stromen vergiet, -
Куда тебе в опричники. wat heb jij bij de opritsjniki te zoeken.
Опомнись, слышишь голос: сам отец Kom tot bezinning, je hoort de stem: je eigen vader
Тебя из гроба к мщенью призывает. roept je vanuit het graf op tot wraak.
Во имя господа и страшных сил его, In de naam van de Heer en zijn vreselijke machten,
Клянись, клянись, Андрей Морозов! Zweer, zweer, Andrej Morozov!
Клянись, Морозов! Zweer, Morozov!
Клянись, Морозов! Zweer, Morozov!
Чтоб отомстить врагу! Om wraak te nemen op de vijand!
Клянусь! Ik zweer het!
Ты должен, наконец, и от отца отречься. Je moet, ten slotte, ook je vader verzaken.
Молю тебя, не трогай мёртвых! Ik smeek je, raak de doden niet aan!
Добро! Но мать жива, Goed dan! Maar je moeder leeft nog,
Ты должен и от матери отречься! ook je moeder moet je verzaken!
Да, да, от матери отречься должен ты. Ja, ja, je moeder moet je verzaken.
Ну что ж? Клянись, клянись! Welnu dan? Zweer, zweer!
Клянись, Морозов! Zweer, Morozov!
Клянись, ещё раз повторяю! Zweer, ik zeg het nogmaals!
Клянусь! Ik zweer het!
Нет, нет, нет! Nee, nee, nee!
То не был голос мой, Dat was niet mijn stem,
То сатана, сам сатана промолвил слово. Het was Satan, Satan zelf die het woord uitsprak.
Забыть страдания родной De smarten van mijn dierbare vergeten
И счастье тихое былого? en het stille geluk van weleer?
Нет, уст своих не оскверню, Nee, mijn lippen zal ik niet bezoedelen,
Такого лютого закона een zo wrede wet
Нет даже у зверей самих. bestaat zelfs onder de beesten niet.
Иль другом, иль врагом нам будь. Wees voor ons of vriend of vijand.
Умру без ропота, без стона. Ik zal sterven zonder gemor, zonder gekreun.
Разите разом все меня, Tref mij allen tegelijk,
Я всё снесу любя её, любя. Ik zal alles verdragen, haar liefhebbend, liefhebbend.
Тебе уж к жизни нет возврата, Voor jou is er nu geen terugkeer naar het vroegere leven,
Иль с земщиной, иль с нами будь. wees of met de zemstvo of met ons.
Забудь отца, и мать, и брата; Vergeet je vader, en moeder, en broeder;
Да, всё в жизни милое забудь. ja, vergeet alles wat je in dit leven dierbaar is.
Забыть страдания родной De smarten van mijn dierbare vergeten
И счастье тихое былого? en het stille geluk van weleer?
Нет, уст своих не оскверню, Nee, mijn lippen zal ik niet bezoedelen,
Такого лютого закона een zo wrede wet
Нет даже у зверей самих. bestaat zelfs onder de beesten niet.
Иль другом, иль врагом нам будь. Wees voor ons of vriend of vijand.
Умру без ропота, без стона. Ik zal sterven zonder gemor, zonder gekreun.
Разите разом все меня, Tref mij allen tegelijk,
Я всё снесу любя её, любя. Ik zal alles verdragen, haar liefhebbend, liefhebbend.
А мщенье, мщенье за отца! Maar wraak, wraak voor je vader!
Мужайся, брат крестовый. Houd moed, mijn eedbroeder.
Тебе уж к жизни нет возврата. Voor jou is er nu geen terugkeer naar het vroegere leven.
Иль с земщиной, иль с нами будь, wees of met de zemstvo of met ons,
Иль с нами будь! of wees met ons!
Клянись же или смерти жди! Zweer dan, of wacht op je dood!
Клянись же или смерти жди! Zweer dan, of wacht op je dood!
Проклятье надо мной. Что делать? Een vloek hangt boven mij. Wat moet ik doen?
Боже правый! Ты научи меня. Rechtvaardige God! Wijs mij de weg.
Клянись же! Zweer dan!
Клянись же! Zweer dan!
Так пропадай же всё! Laat dan alles maar vergaan!
Клянусь! Ik zweer het!
Слава, слава доброму молодцу! Glorie, glorie aan de flinke jongeman!
Славен, славен, как солнце в красный день, Roemrijk, roemrijk, als de zon op een heldere dag,
Наш отец и царь, господин Руси великой. onze vader en tsaar, heer van het grote Rusland.
Жить ему долги веки, расцветать Moge hij leven tot in lengte van eeuwen, moge hij bloeien
Да на страх врагу царить по всей земле. en heersen over heel het land, tot schrik van zijn vijand.
Лишь скажи: мы по слову твоему Zeg slechts het woord: op jouw bevel zullen wij
Стаю лиходеев-врагов сотрём с лица земли. de bende boosdoeners en vijanden van de aardbodem wegvagen.
Славен, славен, могуч наш царь-отец. Roemrijk, roemrijk, machtig is onze tsaar-vader.
Он на страх врагу царит в Руси. Hij heerst over Rusland, tot schrik van zijn vijand.
Им как божия гроза, Voor hen is hij als Gods eigen onweer,
Нам, как цветику роса. voor ons, als dauw voor een tere bloem.
Верных слуг он блюдёт. Hij waakt over zijn trouwe dienaren.
Славен, славен, как солнце в красный день, Roemrijk, roemrijk, als de zon op een heldere dag,
Наш отец и царь, господин Руси великой. onze vader en tsaar, heer van het grote Rusland.
Жить ему долги веки, расцветать Moge hij leven tot in lengte van eeuwen, moge hij bloeien
Да на страх врагам царить, царить на Руси. en heersen, heersen over Rusland, tot schrik van zijn vijanden.
Им как божия гроза, Voor hen is hij als Gods eigen onweer,
Нам, как цветику роса. voor ons, als dauw voor een tere bloem.
Ты верных слуг блюдёшь! Gij waakt over uw trouwe dienaren!