Modest Mussorgsky
Право, любо на вас глядеть, князья! Werkelijk, het is een lust om naar jullie te kijken, vorsten!
Собрались для совету: Jullie zijn bijeengekomen om te beraadslagen:
так бы о Руси радеть хотелось! kon men maar zo voor Rusland ijveren!
А чуть пришлись, ну, ровно петухи: цап, цап! Maar zodra jullie elkaar treffen, net vechthanen: hap, hap!
Досифей! прошу в пределах держаться. Dosifej! Ik verzoek u zich binnen de perken te houden.
Ты забыл, что у князей обычай свой, не твой, любезный. Je vergeet dat vorsten hun eigen gebruiken hebben, niet de jouwe, beste man.
Я не забыл, я напомнить только мог бы мое былое... Ik ben het niet vergeten; ik zou slechts mijn eigen verleden in herinnering kunnen brengen...
забытое, навек похороненное. vergeten, voor altijd begraven.
Что забыл ты? Что похоронил? Wat ben je vergeten? Wat heb je begraven?
Мною самим отверженную, мою княжую волю, князь. Mijn vorstelijke vrijheid, door mijzelf verzaakt, vorst.
Князь Мышецкий? Vorst Mysjetski?
Мышецкий? Mysjetski?
Правда... ходили слухи... я... мне не верилось, Inderdaad... er gingen geruchten... ik... ik kon niet geloven
чтобы теперь российские князья dat nu Russische vorsten
от предков чуралися и в рясы облекались. hun voorvaderen verloochenden en zich in de pij hulden.
Правильно! Если ты родился князем, Helemaal juist! Als je als vorst geboren bent,
князем должен и остаться: moet je ook vorst blijven:
ряса монаха для нас, князей, не по мерке шита. een monnikspij is niet op maat van ons vorsten gesneden.
Да бросьте, князья, мечтания пустые. Ну их! Kom, vorsten, laat die ijdele dromerijen varen. Weg ermee!
Мы здесь собрались для совету: Wij zijn hier bijeen om te beraadslagen:
начнём, не терпит время. laten we beginnen, de tijd dringt.
Прошу садиться. Neemt u plaats, alstublieft.
Если уж сам Мышецкий, откняживший, садится, Als zelfs Mysjetski zelf, zijn vorstendom afgelegd, gaat zitten,
так мне, Хованскому, и бог велел сидеть. dan gebiedt God zelf mij, Chovanski, ook te zitten.
Сели! Gezeten!
Мышецкий отсель далече. Спокойны будьте. Mysjetski is ver van hier. Weest gerust.
Я не Мышецкий. Я божий раб, Досифей смиренный. Ik ben Mysjetski niet. Ik ben Gods knecht, de nederige Dosifej.
И слава богу! En God zij dank!
Вестимо, слава богу. Vanzelfsprekend, God zij dank.
Князья! Послал ли господь всемогущий Vorsten! Heeft de almachtige Heer
совет и мудрость вам? u raad en wijsheid gezonden?
Прежде всего, хотел бы я Allereerst zou ik graag
прямо к цели беседы нашей приступить. meteen tot het doel van ons gesprek overgaan.
Познали ль вы, князья, Hebben jullie doorzien, vorsten,
где святой Руси погибель waar het verderf van het heilige Rusland ligt
и в чём Руси спасенье?... en waarin Rusland's redding ligt?...
Что ж примолкли? Waarom zijn jullie dan verstomd?
Да надо силы знать. Где эти силы? Maar men moet zijn krachten kennen. Waar zijn die krachten?
Наши? В сердце божьем и вере святой. De onze? In het hart van God en in het heilige geloof.
Да, это-то конечно. Нет, иные силы! Ja, dat zeker. Nee, andere krachten!
Какие тут иные силы! Когда крестьянство Welke andere krachten dan hier! Wanneer de boerenstand
домы побросало и врознь бредет. hun huizen heeft verlaten en verstrooid ronddoolt.
Ну, значит кончена беседа. Nou, dan is het gesprek voorbij.
А ты что мнишь, Хованский князь? En wat denk jij, vorst Chovanski?
Я? Только оставьте мне стрельцов моих и, видит бог, Ik? Laat mij slechts mijn strelitsen, en, God is mijn getuige,
я Москву сберёг и со всею Русью справлюсь. ik heb Moskou behouden en ik kom ook met heel Rusland klaar.
Так, а правление какое? Goed, en wat voor bewind?
Как какое? Моё, надеюсь. Hoezo, wat voor? Het mijne, naar ik hoop.
А ты что мнишь об этом? En wat denk jij hiervan?
О правленьи? По старине мирской, по старым книгам, Over het bewind? Naar de oude wereldse zeden, naar de oude boeken,
а дальше сам народ подскажет. en het overige zal het volk zelf wel aangeven.
Ну, к старине не слишком прилежу, признаться. Nou, ik ben de oude zeden niet erg toegedaan, moet ik bekennen.
Вишь, прыток; ась? Kijk eens aan, een vlotte; hè?
Недаром же в немечине ты школу-то отведал! Niet voor niets heb je in de Duitse landen aan het onderwijs geproefd!
Ну что ж, веди на нас Теута с ополчением бесовским. Nou goed, voer de Teutoon tegen ons aan met zijn duivelse leger.
Изволь, разводи и у нас Ga je gang, voer ook bij ons in
прохлады и танцы, дьяволу в угоду. vermaak en dansen, de duivel ter wille.
Досифей! Изменой не кори меня; Dosifej! Verwijt mij geen verraad;
я от себя не отрекался, как ты. ik heb mezelf niet verloochend, zoals jij.
К отчизне любовь моя, быть может, Mijn liefde voor het vaderland is wellicht
выше твоих потачек старине мирской. verhevener dan jouw toegeeflijkheid aan de oude wereldse zeden.
Во мне и в гневе моем In mij en in mijn toorn
народный гнев и вопль ты должен слышать, князь! moet je de toorn en het wee van het volk horen, vorst!
Народ бежит в леса и дебри от ваших новшеств лукавых. Het volk vlucht de bossen en wildernissen in, weg van jullie listige nieuwlichterijen.
Правда! Вот я, я ведь тоже понял суть; Waar! Kijk, ik, ik heb de kern er ook van begrepen;
князю-то кичливому всё говорил, так же всё говорил: tegen die verwaande vorst bleef ik maar zeggen, telkens weer zei ik:
"Князь, не рушь ты старины". "Vorst, breek de oude zeden niet af."
А он, глядишь, места боярам сократил. En hij, zie nu, schrapte de zetels van de bojaren.
Смотрел бы лучше за стрельцами, князь. Je zou beter een oogje op je strelitsen houden, vorst.
А что стрельцы? En wat is er met de strelitsen?
Мамоне служат, Белияла чтут, покинули и жён, и дòмы, Zij dienen de Mammon, zij eren Belial, zij verlieten zowel vrouw als haard,
ревут и рыщут, аки звери. zij brullen en sluipen rond, als wilde dieren.
Вонà! Я ль виноват, что зелена вина упились. Kijk nou toch! Ben ik schuldig dat ze zich op jonge wijn lazarus dronken?
Не будь вина, служили бы изрядно. Ware er geen wijn, dan zouden ze voortreffelijk dienen.
А ты чего смотрел? Эх, Тараруй ты, Тараруй! En waar keek jij naar? Ach, jij Snoever, jij Snoever!
Что?... Что это?... В моём дому прошу обычай соблюдать! Wat?... Wat is dit?... In mijn huis verzoek ik de gebruiken in acht te nemen!
Не обзывать меня напраслиной! Bedek mij niet met valse beschuldigingen!
Гостей моих просил бы уважать, почтенный! Ik zou u willen vragen mijn gasten te eerbiedigen, achtbare heer!
Победихом, победихом, посрамихом, Wij hebben overwonnen, wij hebben overwonnen, wij hebben te schande gemaakt,
Пререкохом, пререкохом нечестивых! wij hebben weerlegd, wij hebben de goddelozen weerlegd!
Или, быть может, я теперь осмеян за то, Of misschien word ik nu bespot om het feit
что помочь вам чинил войском, и советом, dat ik jullie hulp bood met troepen, en met raad,
и казной своей немалой! en met mijn eigen niet geringe schatkist!
Пребудьте немы и внемлите доблим тем, Verstomt en geeft acht op die dapperen,
в путь господа грядущим! die voortgaan op de weg des Heren!
Что такое? Wat is dit?
Вы, бояре, только на словах горазды, Jullie bojaren zijn alleen in woorden bedreven,
а вот, кто делает... maar zie hier wie er daadwerkelijk handelt...
Гляньте, гляньте: се грядут! Aanschouwt, aanschouwt: zie, zij naderen!
Посрамихом, посрамихом, пререкохом, Wij hebben te schande gemaakt, wij hebben te schande gemaakt, wij hebben weerlegd,
пререкохом и препрехом ересь нечестия wij hebben de ketterij der goddeloosheid weerlegd en overwonnen
и зла стремнины вражие. en de valstrikken van het kwaad des vijands.
Пререкохом никоньянцев и препрехом! Wij hebben de Nikonianen weerlegd en overwonnen!
Молодцы, ребята, лихо! Goed gedaan, mannen, kranig!
Кто молодцы? Wie zijn de helden?
Пререкохом Wij hebben weerlegd
и препрехом никонианцев лжеучение, en de valse leer der Nikonianen overwonnen,
насадихом вертоград господень, wij hebben de hof des Heren geplant,
соблюдохом веру правую, wij hebben het ware geloof bewaard,
во славу зиждителя вселенныя! tot glorie van de Schepper van het heelal!
Пререкохом!... Wij hebben weerlegd!...
препрехом... нечестивых... никонианцев. wij hebben overwonnen... de goddeloze... Nikonianen.
Раскол! Het Schisma!
Любо! Нами да стариной паки Русь возвеселится! Voortreffelijk! Door ons en de oude zeden zal Rusland zich opnieuw verheugen!