Claudio Monteverdi
per patir il servaggio: o gloriosa om slavernij te lijden: o roemrijke
del mondo imperatrice, keizerin van de wereld,
sovra i titoli eccelsi verheven en groot boven de hoge titels
degl'insigni avi tuoi conspicua e grande, van je roemruchte voorouders,
la vanità del pianto de ijdelheid van het huilen
degl'occhi imperiali è ufficio indegno. past keizerlijke ogen niet.
Ringrazia la Fortuna, Dank Fortuna,
che con i colpi suoi die met haar slagen
ti cresce gl'ornamenti. je sieraden vermeerdert.
La cote non percossa De slijpsteen waarop niet geslagen wordt,
non può mandar faville; kan geen vonken geven;
tu dal destin colpita jij, door het lot getroffen,
produci a te medesma alti splendori brengt jezelf hoge glans
di vigor, di fortezza, van kracht en standvastigheid,
glorie maggiori assai, che la bellezza. een roem die veel groter is dan schoonheid.
La vaghezza del volto, i lineamenti, De bekoorlijkheid van het gelaat, de trekken
ch'in apparenza illustre die in luisterrijke schijn
risplendon coloriti, e delicati, blozend en teer stralen,
da pochi ladri dì ci son rubati. worden ons door een paar dievige dagen ontstolen.
Ma la Virtù costante Maar de standvastige Deugd,
usa a bravar le stelle, il fato, e 'l caso, gewend de sterren, het noodlot en het toeval te tarten,
giammai non vede occaso. kent nooit een ondergang.
Tu mi vai promettendo Je belooft me telkens
balsamo dal veleno, balsem uit gif
e glorie da' tormenti. en roem uit kwellingen.
Scusami, questi son, Seneca mio, Neem me niet kwalijk, mijn Seneca, dit zijn
detti di prospettiva, woorden van niets dan decor,
vanità speciose, schoonschijnende ijdelheden,
studiati artifici, bestudeerde kunstgrepen,
inutili rimedi agl'infelici. nutteloze middelen voor de ongelukkigen.
Madama, con tua pace, Mevrouw, met uw welnemen,
io vo' sfogar la stizza, che mi move wil ik de ergernis luchten die in mij wordt gewekt
il filosofo astuto, il gabba Giove. door die sluwe filosoof, die Jupiter-bedrieger.
M'accende pure a sdegno, Hij maakt me werkelijk woedend,
questo miniator di bei concetti. die miniaturist van mooie invallen.
Non posso star al segno, Ik kan me niet inhouden
mentre egli incanta altrui con aurei detti. terwijl hij anderen betovert met gouden spreuken.
Queste del suo cervel mere invenzioni, Die loutere verzinsels van zijn brein
le vende per misteri e son canzoni! verkoopt hij als mysteries, en het zijn praatjes!
Madama, s'ei... sternuta o s'ei sbadiglia... Mevrouw, als hij... niest of als hij geeuwt...
presume d'insegnar cose morali, meent hij zedenlessen te geven,
e tanto l'assottiglia, en hij spint ze zo fijn
che moverebbe il riso a' miei stivali. dat zelfs mijn laarzen erom zouden lachen.
Scaltra filosofia dov'ella regna, Sluwe filosofie doet, waar zij heerst,
sempre al contrario fa di quel ch'insegna. altijd het omgekeerde van wat zij leert.
Fonda sempre il pedante De schoolvos bouwt altijd
su l'ignoranza d'altri il suo guadagno, zijn winst op de onwetendheid van anderen,
e accorto argomentante en als handig redeneerder
non ha Giove per dio, ma per compagno, behandelt hij Jupiter niet als god maar als makker,
e le regole sue di modo intrica, en hij haalt zijn regels zo door elkaar
ch'al fin neanch'egli sa ciò, ch'ei si dica. dat hij op het eind zelf niet meer weet wat hij zegt.
Neron tenta il ripudio Nero probeert
della persona mia mij te verstoten
per isposar Poppea. Si divertisca, om met Poppea te trouwen. Laat hem ervan afgebracht worden,
se divertir si può sì indegno esempio. als zo'n schandelijk voorbeeld nog af te wenden is.
Tu per me prega il popol e 'l senato, Smeek jij voor mij het volk en de senaat,
ch'io mi riduco, a porger voti al tempio. want ik trek me terug om in de tempel gebeden op te dragen.
Se tu non dài soccorso Als jij geen hulp biedt
alla nostra regina, in fede mia, aan onze koningin, op mijn woord,
che vo' accenderti il foco, dan steek ik je in brand,
e nella toga, e nella libreria... je toga en je bibliotheek...
in fede mia. op mijn woord.